Sulforafan – bogactwo brokułów wspomagające walkę z rakiem

0
383

,,Niech pożywienie będzie lekarstwem, a lekarstwo pożywieniem” – słowa ojca medycyny – Hipokratesa, choć sięgają kilkuset lat przed naszą erą, wciąż są niezwykle aktualne. Prawidłowe żywienie jest jednym z fundamentalnych warunków profilaktyki zdrowotnej. Niezwykle ciekawym i szeroko badanym związkiem występującym w żywności, który ma wielokierunkowe korzystne działanie na zdrowie jest sulforafan. Sulforafan ma udowodnione właściwości przeciwzapalne, przeciwbakteryjne, ale przede wszystkim przeciwnowotworowe, a jego skarbnicą jest… brokuł i jego kiełki.

Sulforafan jako substancja chemoprewencyjna – garść informacji z zakresu chemii żywności

Obserwowany wzrost częstotliwości zapadania na choroby nowotworowe stawia badaczy przed wyzwaniem poszukiwania sposobów, które pozwolą przeciwdziałać występowaniu nowotworów, opóźniać ich rozwój lub poprawiać skuteczność ich leczenia. Wykorzystanie substancji syntetycznych, ale także naturalnych substancji chemicznych obecnych w żywności, które wspierają walkę z procesem kancerogenezy (nowotworzenia) nosi nazwę chemoprewencji.  

Cennym źródłem substancji chemoprewencyjnych w stosunku do chorób nowotworowych są warzywa krzyżowe, takie jak kapusta, brokuł, kalafior, brukselka, kalarepa czy jarmuż, bogate w aktywne biologicznie związki – izotiocyjaniany. Głównym przedstawicielem tej grupy związków jest sulforafan.

 Najlepsze źródła sulforafanu

Sulforafan jest obecny głównie w brokułach, jednak aby najlepiej wykorzystać jego potencjał i odpowiednio przygotować produkt do spożycia należy poznać kilka warunków wynikających z budowy warzywa.

  • Aby nasz brokuł był bogaty w sulforafan, należy go posiekać, lub dokładnie przeżuwać podczas jedzenia. Wynika to z faktu, że aktywny sulforafan powstaje dopiero przy udziale enzymu (mirozynazy), który uwalniany jest w trakcie rozdrabniania tkanki roślinnej.
  • Znacznie większe ilości sulforafanu znajdziemy z surowych brokułach, ponieważ enzym mirozynaza ulega procesowi denaturacji w czasie gotowania. Warto zatem przyrządzać surówki i sałatki z wykorzystaniem surowego warzywa.

  • Do ugotowanych brokułów, które są uboższe w enzym pozwalający na aktywowanie się sulforafanu, można dodać sproszkowane nasiona gorczycy – stanowią one naturalne źródło tego enzymu.

  • Prawdziwą skarbnicą sulforananu są kiełki brokułu. Mają 20-30 razy większą zawartość sulforafanu niż dojrzały brokuł. Wykazują dzięki temu silne działanie przeciwnowotworowe. Najwięcej sulforafanu znajduje się w młodych, 4-5 dniowych siewkach. Zbyt długie przechowywanie w lodówce powoduje utratę tej cennej substancji, dlatego też najlepiej jest spożywać świeżo wyhodowane kiełki brokułu. Dobrym pomysłem może okazać się zakup kiełkownicy i produkowanie własnych kiełków w domowej kuchni. Kiełki brokuła są pikantne w smaku, doskonale nadają się do surówek i kanapek.

Sulforafan w walce z rakiem

Głównym i najlepiej przebadanym korzystnym działaniem sulforafanu dla zdrowia są jego właściwości przeciwkancerogenne (przeciwnowotworowe), zarówno na etapie powstawania, jak i rozwijania się zmian nowotworowych.

Badania wskazują, że sulforafan dostarczany z dietą wspomaga usuwanie z organizmu różnych czynników mutagennych (np. pestycydy, benzopiren z dymu tytoniowego, grzyby pleśniowe), które powodują uszkodzenia materiału genetycznego komórek. Mutacje powodują niekontrolowany rozrost komórek (nowotworzenie), a sulforafan zapobiegając im staje się doskonałym czynnikiem pomocnym w profilaktyce powstania chorób nowotworowych.

Co więcej, dostarczanie sulforafanu może także być korzystne w przypadku rozpoczętego już w organizmie procesu nowotworzenia. Badania wskazują, że związek ten poprzez szereg działań na poziomie komórkowym może zapobiegać rozrostowi komórek zmienionych genetycznie i dzięki temu ograniczać formowanie zmian nowotworowych.

Chociaż w okresie progresji nowotworu, czyli w czasie zaostrzenia choroby, aktywność sulforafanu wydaje się być mniejsza, to badania wykazały jego udział w zakłócaniu procesu przerzutowania. Należy zatem pamiętać, że w trakcie leczenia choroby nowotworowej warto zadbać o odpowiednią dietę, która będzie bogata w składniki chemoprewencyjne.

Sulforarafan jest doskonałym przykładem związku pochodzenia naturalnego, który jesteśmy w stanie dostarczać z codzienną dietą, aby zapobiec powstawaniu i rozwijaniu się choroby nowotworowej. Badania naukowe wskazują największą aktywność sulforafanu w zapobieganiu i ,,zabijaniu” komórek raka jelit, piersi, szyjki macicy, mózgu, prostaty, czy wątroby.

Inne korzystne działanie sulforafanu na zdrowie

Sulforafan jest związkiem działającym wielokierunkowo na zdrowie człowieka, ma zatem także zastosowanie w profilaktyce innych chorób.

Związek ten ma zdolność do ochrony przed chorobami sercowo-naczyniowymi. Poprawia parametry lipidogramu, może obniżać LDL (tzw. ,,zły” cholesterol) i nieco zwiększać HDL (tzw. ,,dobry” cholesterol). Przeprowadzono badanie, w którym naukowcy wyhodowali brokuły o dwukrotnie większym stężeniu sulforafanu i podawali je w ilości 400 g tygodniowo grupie ochotników. Po 12 tygodniach porównano poziom stężenia cholesterolu sprzed badania oraz po spożywaniu super-brokułów. Odnotowano spadek cholesterolu LDL średnio o 6%, co znacznie przekłada się na zmniejszenie ryzyka wystąpienia choroby niedokrwiennej serca. Ponadto, sulforafan może hamować agregację płytek krwi i dzięki temu zapobiegać zakrzepom. Chroni także przed uszkodzeniami spowodowanymi udarem mózgu.

Sulforafan wspiera redukcję masy ciała, poprawia wrażliwość insulinową, pomaga unormować poziom leptyny, insuliny i glukozy. Choć takie funkcje sulforafanu są stosunkowo niedawno odkryte i wciąż potrzebują dalszych badań naukowych, to pierwsze eksperymenty z gryzoniami dają nadzieję na pozytywne wyniki. Naukowcy porównali myszy będące na wysokotłuszczowej diecie z dodatkową odpowiednią podażą sulforafanu z myszami karmionymi w ten sam sposób, ale bez tego związku. Odkryli, że myszy spożywające sulforafan przybrały na wadze 15% mniej niż gryzonie z grupy kontrolnej. U zwierząt karmionych sulforafanem zauważono o 20% mniej trzewnej tkanki tłuszczowej. Dzieję się tak dlatego, że sulforafan ma pośrednią zdolność do przyspieszania procesu brązowienia adipocytów (komórek tłuszczowych), co powoduje zużycie energii i spalanie tkanki tłuszczowej.

Dobrze udokumentowanym działaniem sulforafanu jest jego aktywność antybakteryjna i antygrzybicza. Wspiera on zwalczanie Helicobacter Pylori – bakterii, której obecność znacznie zwiększa ryzyko wystąpienia zapalenia żołądka i choroby wrzodowej. Takie wnioski po raz kolejny wysunięto na podstawie przeprowadzonego badania naukowego.
W badaniu wzięło udział 50 osób zainfekowanych bakterią Helicobacter pylori. Do diety połowy badanych włączono kiełki brokuła, a pozostałej połowy – kiełki lucerny, które nie zawierają sulforafanu. Po upływie dwóch miesięcy test na obecność H. pylori wykazał, że liczba komórek bakterii u pacjentów jedzących kiełki brokuła zmniejszyła się o ponad 40 %. Podobnej zmiany nie zaobserwowano u osób, które spożywały kiełki lucerny.

Podsumowanie

Sulforafan zawarty w brokułach charakteryzuje się szerokim spektrum korzyści zdrowotnych dla naszego organizmu. Stosowanie sulforafanu u osób zdrowych oraz u osób z grupy podwyższonego ryzyka chorób nowotworowych wydaje się być racjonalną strategią postępowania profilaktycznego. Co istotne, korzystna dla zdrowia dawka związku jest osiągalna przy prowadzeniu odpowiedniej diety. Warto zadbać o to, aby brokuły pojawiły się na naszym talerzu kilka razy w tygodniu, a ich kiełki dodawajmy codziennie do kanapek lub sałatek.

www.appetitus.pl

https://www.facebook.com/DietetykAppetitus

Bibliografia:

  1. Tomczyk J., Olejnik A., Sulforafan – potencjalny czynnik w prewencji i terapii chorób nowotworowych, Postepy Hig Med Dosw, 2010, 64: 590-603
  2. Yanyan Li et al., Sulforaphane, a Dietary Component of Broccoli/Broccoli Sprouts, Inhibits Breast Cancer Stem Cells, Clin Cancer Res; 16(9) May 1, 2010, 2580-2590
  3. Yanaka A., Role of Sulforaphane in Protection of Gastrointestinal Tract against H.pylori- and NSAID-Induced Oxidative Stress, Curr Pharm Des., 2017
  4. Pawlik A. i wsp., Sulforaphane inhibits growth of phenotypically different breast cancer cells, Eur J Nutr, 2013, 52:1949–1958
  5. Armah C. et al., Diet rich in high glucoraphanin broccoli reduces plasma LDL cholesterol: Evidence from randomised controlled trials, Mol. Nutr. Food Res. 2015, 59, 918–926
  6. Kikuchi M. et al., Sulforaphane-rich broccoli sprout extract improves hepatic abnormalities in male subjects, World J Gastroenterol 2015 November 21; 21(43): 12457-12467
  7. Yanaka A., et al., Dietary Sulforaphane-Rich Broccoli Sprouts Reduce Colonization and Attenuate Gastritis in Helicobacter pylori–Infected Mice and Humans, Cancer Prev Res 2009;2(4), 2009, 353-360
  8. Ghawi SK. et al., The potential to intensify sulforaphane formation in cooked broccoli (Brassicavoleracea var. italica) using mustard seeds (Sinapis alba), Food Chemistry 138 (2013) 1734–1741

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here