Wszystko o „oczyszczaniu” organizmu

0
502

Wpisując hasło ,,oczyszczanie organizmu z toksyn” w wyszukiwarkę internetową w ciągu pół sekundy mamy dostęp do ponad pół miliona stron z poradami dietetycznymi oraz reklamami suplementów diety wspomagających tzw. detoksykację. Jednak czy zdrowy organizm potrzebuje pomocy w oczyszczaniu? Czy może jest to kolejny chwytliwy mit dietetyczny? Poniższy artykuł pozwoli rozwiać wszelkie wątpliwości.

Oczyszczanie organizmu – czym jest i kiedy jest niezbędne?

Według słownika języka polskiego detoks to nic innego, jak usuwanie z organizmu trujących z substancji. Z medycznego punktu widzenia możemy wyróżnić dwa rodzaje detoksu:

Pierwszy z nich to usuwanie z organizmu metabolitów, powstałych w wyniku przemiany materii. Za przykład posłużyć może kreatynina. Jest to związek chemiczny, który powstaje w wyniku rozpadu fosforanu kreatyny. Kreatynina jest wydalana z organizmu przez nerki z moczem. W przypadku zaobserwowania nadmiaru kreatyniny mamy zazwyczaj do czynienia z nieprawidłową pracą nerek i ich niewydolnością.  Niezbędny jest wtedy detoks, czyli usunięcie z organizmu jego własnych, występujących w niebezpiecznym dla zdrowia
i życia nadmiarze metabolitów.

Drugi rodzaj detoksu to usuwanie z organizmu substancji toksycznych, które dostały się do niego z zewnątrz. Przykładem może być amanityna, czyli jedna z najsilniej działających toksyn występujących w grzybach, m.in. w muchomorze sromotnikowym i muchomorze jadowitym. W przypadku zatrucia organizmu toksyną pochodzenia zewnętrznego, niezbędne jest przeprowadzenie detoksu w warunkach szpitalnych oddziału toksykologicznego.

Diety oczyszczające – czy mają sens?

U zdrowego człowieka najlepszym sposobem na oczyszczanie jest… fizjologia. Niepożądane substancje są usuwane przez nerki, wątrobę, przewód pokarmowy czy płuca. Prawidłowo zbilansowana dieta oraz odpowiednie nawodnienie wspierają pracę narządów, które spełniają na co dzień swoją rolę. W przypadku wystąpienia choroby lub zatrucia niezbędna jest specjalistyczna pomoc lekarska, często nawet poważna interwencja medyczna. Wówczas dieta oczyszczająca wydaję się być mało istotnym elementem pomocniczym w zwalczaniu nagromadzonych toksyn. Sam detoks organizmu w przypadku jego konieczności pozostawmy zatem lekarzom, którzy dokładnie określą rodzaj toksyny i wprowadzą odpowiednie leczenie odtruwające.

Czy więc dieta oczyszczająca ma jakikolwiek sens? Jadłospisy proponowane przez entuzjastów oczyszczania organizmu są zazwyczaj oparte o zasady zdrowego żywienia, bogate w warzywa, owoce, przyprawy i zioła. Stosowanie zbilansowanej, różnorodnej i bogatej w witaminy i składniki mineralne diety zdecydowanie ma sens i niesie korzyści dla zdrowia. Warto także zadbać o to, aby w codziennym jadłospisie ograniczać spożywanie w większych ilościach produktów, które mogą być źródłem kumulujących się w organizmie toksyn. Mowa głównie o metalach ciężkich, np. rtęci obecnej w tuńczyku i dzikim łososiu. Pamiętajmy jednak, aby nie wykluczać całkowicie tych produktów z diety – wystarczy przestrzegać zalecenia mówiącego o spożyciu ryb dwa razy w tygodniu.

Szczególną ostrożność należy zachować gdy reklamy kuracji oczyszczających wykraczają poza samo proponowanie zdrowej diety. Popularne diety głodowe, warzywne, czy sokowe w celu oczyszczenia organizmu stanowią jedynie marketing, a ich stosowanie może powodować niekorzystne dla zdrowia konsekwencje wynikające z niedożywienia lub spowodowania niedoborów składników pokarmowych.

Wniosek: Dopóki dieta nazywana oczyszczającą jest zgodna z zasadami zdrowego żywienia, zawiera odpowiednią ilość energii, składników pokarmowych, witamin, mikroelementów oraz zawiera odpowiednią ilość płynów – jest dietą prozdrowotną i wspiera metabolizm oraz narządy i komórki w naturalnym oczyszczaniu organizmu.

Wsparcie dietetyczne narządów odpowiedzialnych za metabolizm substancji toksycznych

Dbanie o obecność w codziennym jadłospisie produktów, które wspierają prawidłowe działanie wątroby, nerek, płuc, przewodu pokarmowego i pozostałych organów wydaje się być najlepszym sposobem na potocznie nazywane oczyszczanie organizmu. Głównym składnikiem niezbędnym do prawidłowego funkcjonowania narządów jest woda, która jest wiodącym transporterem metabolitów poza organizm. Jej odpowiednia ilość, czyli minimum 8 szklanek dla kobiet i 10 szklanek dla mężczyzn na dobę pozwala na prawidłową pracę nerek. Warto też zwrócić uwagę na bogatą w katechiny wspomagające metabolizm wątroby zieloną herbatę oraz czystek.

Niezwykle ważnym składnikiem diety jest także błonnik pokarmowy – kompleks substancji odpornych na działanie enzymów pokarmowych, czyli na procesy trawienia. Charakteryzuje się on wielokierunkowym działaniem, między innymi zwiększa masę stolca
i ułatwia wypróżnianie, czyli wspomaga oczyszczanie jelit z resztek pokarmowych. Błonnik ,,wiąże” do siebie kwasy żółciowe, w tym cholesterol – w ten sposób pomaga im wydostać się z organizmu. Można zatem stwierdzić, że dieta bogata w błonnik pokarmowy, którego głównym źródłem są pełnoziarniste produkty zbożowe, świeże warzywa, nasiona oraz pestki wspomaga oczyszczanie przewodu pokarmowego.

Wolne rodniki czyli substancje, z których warto ,,oczyszczać” organizm

Organizm człowieka składa się z wielu związków chemicznych, warunkujących odpowiednie funkcjonowanie tkanek i narządów. Istnieją niestety także związki, które mogą wywierać negatywny wpływ na zdrowie. W ich przypadku warto mówić o diecie wspomagającej neutralizowanie takich składników. Mowa o wolnych rodnikach tlenowych. Są to atomy lub cząsteczki, które posiadają jeden lub więcej niesparowany elektron i które dążą do odebrania brakującego elektronu innym cząsteczkom takim jak: białka, kwasy nukleinowe, lipidy, tym samym uszkadzając je lub modyfikując ich właściwości. Kiedy w organizmie jest zbyt dużo wolnych rodników (np. na skutek silnego stresu, palenia papierosów, spożywania alkoholu, stosowania smażenia jako częstej metody obróbki kulinarnej) dochodzi do sytuacji określanej mianem stresu oksydacyjnego, który może prowadzić do licznych zaburzeń i chorób, w tym do szybszego starzenia się organizmu, miażdżycy, cukrzycy, reumatyzmu, chorób układu nerwowego, czy chorób nowotworowych.

Związkami, które wykazują właściwości chroniące komórki organizmu przed reakcjami utleniania są antyoksydanty. Neutralizują one wolne rodniki poprzez oddanie im swojego elektronu. Takimi przeciwutleniaczami są między innymi kwas askorbinowy (witamina C), A-tokoferol (witamina E), witamina i prowitamina A (β -karoten), selen oraz flawonoidy. Do głównych źródeł antyoksydantów zaliczamy świeże i suszone zioła i przyprawy, owoce jagodowe, świeże warzywa, zwłaszcza te o pomarańczowej, czerwonej, czy fioletowej barwie oraz oleje roślinne.

Oczyszczające właściwości naszej diety powinny być elementem codziennego prowadzenia zdrowego, zbilansowanego żywienia. Od stosowania popularnych diet oczyszczających polegających na spożywaniu wielu suplementów diety, często niewiadomego pochodzenia, diet głodowych czy diet monoskładnikowych zdecydowanie lepszym rozwiązaniem wydaje się być zadbanie o odpowiednią podaż płynów, błonnika pokarmowego oraz witamin, składników mineralnych i antyoksydantów pochodzących ze świeżych warzyw, owoców, roślin strączkowych i pełnoziarnistych produktów zbożowych.

Bibliografia:

  1. Cieslik E., Prozdrowotne właściwości warzyw, Zeszyty Problemowe Postępów Nauk Rolniczych, 2009, 539 (1)
  2. Wiśniewska i wsp. Dieta oczyszczająca – szkodzi czy pomaga? Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej 2018. Instytut Żywności i Żywienia.
  3. Ferenc T., Łukasiewicz B., Ciećwierz J. i wsp.: Zatrucia muchomorem srmotonikowym (Amanita Phalloides), Medycyna Pracy 2009;60(5):415–426
  4. Ociepa-Kubicka A., Ociepa E.: Toksyczne oddziaływanie metali ciężkich na rośliny, zwierzęta i ludzi, Inżynieria i Ochrona Środowiska, 2012, t. 15, nr 2, s. 169-180

Artykuł napisała: Małgorzata Kacprzak
www.appetitus.pl
https://www.facebook.com/DietetykAppetitus 

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here