Produkty wegańskie pod lupą dietetyka

0
60

Produkty wegańskie są aktualnie wybierane również przez osoby będące na diecie tradycyjnej, ze względu na przeświadczenie o ich wysokiej zdrowotności. Należy jednak pamiętać, że produkty te, mimo, że nie zawierają zwykle składników odzwierzęcych i przez to nie znajdziemy w nich m.in. cholesterolu mogą nie być korzystne dla naszego zdrowia. Na co zwracać uwagę i jakie produkty są godne polecenia? – oto przegląd

Ilość produktów odpowiednich dla osób na diecie wegetariańskiej i wegańskiej zwiększyła się w Polsce w ciągu ostatnich lat. Szeroki asortyment produktów, pozwala więc na wybór tego o najlepszym składzie.

Część I – wegański “nabiał”

Napoje roślinne

Wśród nich znajdziemy produkty sojowe, owsiane, migdałowe, ryżowe, kokosowe czy nawet z orzechów nerkowca. Ich skład mógłby zawierać jedynie wodę i produkt, z którego jest wykonany, jednak lista składników jest zwykle dłuższa. Najważniejsze, na co należy zwracać uwagę to zawartość cukru, w różnej postaci. Oprócz tradycyjnego cukru, w napojach występuje on ukryty w postaci syropu z agawy, dekstryny czy maltodekstryny. Inne dodatki to witaminy i składniki mineralne. Często napój roślinny ma być traktowany jako zastępnik mleka krowiego, dlatego producenci wzbogacają go w wapń, ryboflawinę, wit. D czy B12. Wapń występuje zwykle w postaci węglanów i fosforanów, czego nie należy się obawiać. W napojach roślinnych znajdują się też czasami stabilizatory i zagęstniki jak np. guma gellan. Substancja ta jest naturalnym związkiem i bezpiecznym dodatkiem do żywności. Obecność fosforanu potasu również nie musi budzić podejrzeń. Związek wykorzystywany jest jako regulator kwasowości. W nadmiernej ilości (np. zsumowanej przez spożywanie większości produktów z różnymi dodatkami) może on wywołać reakcje alergiczne, jednak zazwyczaj nie stanowi zagrożenia dla zdrowia.

Oprócz naturalnych napojów roślinnych, na rynku znajdują się również opcje smakowe. Wybór tych produktów, podobnie jak w wybór mleka krowiego o smaku czekoladowym czy waniliowym, nie jest racjonalnym wyborem żywieniowym. Produkty te zawierają dwukrotnie większą ilość cukru niż słodzone opcje naturalne, natomiast nawet siedmiokrotnie więcej niż napoje roślinne bez cukru. Z takich wyborów lepiej więc zrezygnować.

Jogurty roślinne

                Jogurty roślinne nie są jeszcze tak popularne jak napoje, jednak można znaleźć produkty zarówno naturalne jak i smakowe. Podobnie jak w przypadku napojów, produkty smakowe nie są zamiennikami tradycyjnych jogurtów godnymi uwagi, jeśli chodzi o ich zdrowotność. Jeśli zamienimy jogurt truskawkowy na sojowy jogurt truskawkowy, dostarczymy do organizmu podobną ilość cukru, który jest głównym składnikiem odpowiedzialnym za negatywne opinie o owocowych jogurtach. Wybór ten nie będzie, więc wcale lepszy. Jogurty sojowe zawierają w swoim składzie bakterie probiotyczne, natomiast niewiele z nich zawiera informację o fortyfikacji, więc nie wiemy czy  i jaką ilość mikroskładników dostarczają. Należy zwrócić też uwagę na dodatek skrobi modyfikowanej, która jest dodatkiem węglowodanowym stosowanym w celu poprawy konsystencji. W przypadku jogurtów można jednak uniknąć tego dodatku, ograniczając w ten sposób ilość cukru.

Wegańskie sery

Ich skład brzmi zwykle podobnie: woda, olej kokosowy, skrobia, skrobia modyfikowana. Do tego dochodzą również emulgatory, aromaty, regulatory kwasowości, konserwanty i barwniki. Niestety o ile w przypadku napojów można była dostrzec jeden czy dwa E-dodatki, tutaj znajdziemy ich co najmniej kilka. Sam skład podstawowy nie brzmi optymistycznie i raczej nikomu nie kojarzy się z odżywczymi właściwościami. Po dobrych opiniach o oleju kokosowym już dawno nie ma śladu, więc wegański ser nie ma nic na swoją obronę, nawet pod względem jakości roślinnego tłuszczu.

Część II – wegańskie zamienniki produktów mięsnych

Parówki, kiełbasy i wędliny sojowe

Pierwszym ze składników wegańskich wędlin jest zwykle woda. Są one produkowane z soi, która stanowi kilkanaście procent ich składu. Z dodatków występuje zwykle olej roślinny (np. rzepakowy), białko pszenne i skrobia. Stałym elementem tych produktów są substancje zagęszczające, do których należy również niekiedy sacharoza. Parówki i kiełbasy wegańskie wyprodukowane są z podobnych składników. Produkty te w porównaniu do tradycyjnych parówek, kiełbas i wędlin nie mają cholesterolu i zawierają mniej nasyconych kwasów tłuszczowych, jednak nie można ich zaliczyć do produktów o wysokiej wartości odżywczej.

Pasztety warzywne

                Asortyment pasztetów warzywnych jest całkiem spory. Wymienić tu można również inne pasty jak np. hummus, które doskonale nadają się jako urozmaicenie kanapek. Można znaleźć produkty zarówno z soi jak i innych roślin strączkowych (ciecierzyca) oraz warzyw np. bakłażan, pomidory, papryka. Pula tych produktów na rynku jest całkiem spora a ich skład zadowalający. Oprócz różnorodnych warzyw i bogactwa przypraw mogą one jednak zawierać skrobie oraz niektóre e-dodatki. W niektórych można znaleźć także cukier, również w postaci koncentratów z owoców. Pasty spożywamy jednak zwykle z pieczywem i innymi dodatkami, więc jeśli składnik ten występuje na końcu listy – nie musimy się obawiać o jego wpływ na poziom glukozy we krwi.                

Podsumowanie

Wegański “nabiał” w diecie tradycyjnej może być zmiennikiem tradycyjnego u osób uczulonych na białka mleka krowiego czy też nietolerujących laktozy. Wprowadzenie napojów roślinnych, również u osób zdrowych może być korzystne. Napoje roślinne zawierają mniej nasyconych kwasów tłuszczowych niż mleko krowie a zamiast cholesterolu występują korzystne fitosterole. Dzięki temu, że są one produkowane z produktów roślinnych, zawierają też składniki bioaktywne np. izoflawony sojowe o działaniu przeciwutleniającym. Zawierają jednak mniej białka, składników mineralnych oraz witamin niż tradycyjne mleko, dlatego nie mogą w pełni stanowić jego substytutu a podaż tych składników powinna być uzupełniona innymi produktami.

Zamiana tradycyjnych jogurtów smakowych na sojowe jogurty smakowe czy czekoladowego napoju na bazie krowiego mleka na napój o tym smaku w wersji sojowej nie przyniesie korzystnego zdrowotnego skutku, ponieważ za ich “złą sławę” odpowiadają nie składniki odzwierzęce a raczej ilość cukru, jaką zawierają. Mniejsza zawartość nasyconych kwasów tłuszczowych w tym przypadku nie stanowi pocieszenia. W obu przypadkach lepiej te produkty zamienić na ich naturalne odpowiedniki.

Warzywne zamienniki produktów mięsnych również są różnorodne a ich asortyment wciąż się rozszerza. O ile wędliny, parówki i kiełbasy nie są produktami godnymi uwagi to warzywne pasty mogą na stałe zagościć na stołach osób, które chcą urozmaicić swój jadłospis a nie mają czasu na samodzielne przygotowanie smarowideł do kanapek.

Produkty wegańskie mogą być urozmaiceniem tradycyjnej diety, jednak brak w nich produktów odzwierzęcych nie powinien zwalniać z zapoznania się z ich składem. Również takie produkty mogą być źródłem nadmiernej ilości E-dodatków oraz różnych form cukru, więc w przy ich wyborze zalecana jest ostrożność, podobnie jak przy kupowaniu produktów tradycyjnych.

Osoby z insulinoopornością, które chciałyby wprowadzić do swojej diety produkty wegańskie lub też są na diecie wegetariańskiej czy wegańskiej mogą skorzystać z szerokiego asortymentu produktów na rynku. Szczególną uwagę należy zwrócić na to, żeby wybierane napoje roślinne czy jogurty pozbawione były cukru w różnej formie, natomiast z produktów, mających przypominać mięso i ser – lepiej zrezygnować na rzecz mniej przetworzonych produktów roślinnych jak tofu czy tempeh.

Napisała: mgr Marta Nawrocka – absolwentka dietetyki na Uniwersytecie Przyrodniczym w Poznaniu. Stażystka w fundacji Insulinoopornosc – zdrowa dieta i zdrowe życie.

1.       Hoffmann, M.  Kostyra, E. Jakość sensoryczna i wartość odżywcza wegańskich substytów mleka krowiego, POSTĘPY TECHNIKI PRZETWÓRSTWA SPOŻYWCZEGO 1/2015
2.       Justyna Brzezicha-Cirocka, Anna Lebiedzińska, Agnieszka Kuchta1), Jakub Czaja, Magdalena Kamińska, Piotr Szefer, OCENA ZAWARTOŚCI ŻELAZA, CYNKU, MIEDZI I MANGANU W SUBSTYTUTACH MLEKA STOSOWANYCH W ŻYWIENIU WEGAN, BROMAT. CHEM. TOKSYKOL. – XLVIII, 2015, 3, str. 270 – 273
3.       www.czytajsklad.com
4.       Jadwiga Stankiewicz, Aleksandra Sułkowska, OCENA POZIOMU WIEDZY KONSUMENTÓW W ZAKRESIE ASPEKTÓW ZWIĄZANYCH Z DIETĄ WEGETARIAŃSKĄ, ZESZYTY NAUKOWE AKADEMII MORSKIEJ W GDYNI, nr 86, grudzień 2014

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here