Wszystko o hipoglikemii reaktywnej

0
102

Podczas diagnozy, w gabinecie lekarskim, często po raz pierwszy słyszymy: insulinooporność. Gdy zagłębiamy się w to zagadnienie oraz zwiększamy swoją wiedzę, możemy natrafić na kolejne niezbyt znane nam hasło, które pojawia się w życiu pacjentów z insulioopornością – hipoglikemia reaktywna.

Czym jest hipoglikemia reaktywna?


Aby lepiej zrozumieć znaczenie tego pojęcia, warto najpierw zastanowić się czym jest hipoglikemia. Jest to stan obniżenia stężenia glukozy we krwi poniżej 70 mg/dl (3,9 mmol/l), niezależnie od występowania objawów klinicznych (które w zależności od stanu zdrowia pacjenta mogą pojawiać się zarówno przy wyższych jak i niższych wartościach). Natomiast hipoglikemia reaktywna to obniżenie stężenia glukozy we krwi, któremu towarzyszą objawy, pojawiające się 3-5 godzin po spożyciu posiłku. Jest charakterystyczna dla osób, które nie chorują na cukrzycę. Najczęściej występuje po spożyciu produktów o wysokiej zawartości węglowodanów prostych (cukrów); nie występuje natomiast na czczo oraz podczas zwiększonej aktywności fizycznej.

Objawy hipoglikemii


Do najbardziej charakterystycznych objawów zalicza się uczucie niepokoju, drżenie rąk, bladość, potliwość, kołatanie serca oraz nerwowość. W przypadku spadku glikemii < 50 mg/dl można mówić także o zaburzeniach orientacji, problemach z mówieniem,  nieostrym widzeniu czy pogorszeniu koncentracji. W niektórych przypadkach hipoglikemia może prowadzić do utraty przytomności. Ponadto hipoglikemia reaktywna może wiązać się także z mniej specyficznymi objawami: przewlekłym zmęczenie, osłabieniem, bólami głowy, dużymi trudnościami z koncentracją czy nerwowością oraz stanami lękowymi.

Skąd bierze się hipoglikemia reaktywna?


Zaburzenie to zostało po raz pierwszy opisane stosunkowo nie tak dawno (w 1924 r.), dlatego nie udało się na razie dokładnie poznać jego przyczyn i konieczne są dalsze badania. Istnieje kilka mechanizmów mogących wywoływać hipoglikemię reaktywną; dzisiaj skupmy się na tym związanym z występowaniem insulinooporności.

U osób bez zaburzeń, w przypadku niedocukrzenia, trzustka wysyła odpowiedni sygnał, by zwiększyć produkcję glukagonu (hormonu odpowiedzialnego za podwyższanie stężenia glukozy we krwi), który z kolei wpływa na zwiększenie produkcji glukozy w wątrobie i ustabilizowaniu jej stężenia. U osób z insulinoopornością, ze względu na hiperinsulinemię (czyli podwyższone stężenie insuliny we krwi), mechanizm ten nie działa – dochodzi zatem do uwolnienia dużej ilości insuliny po posiłku, co powoduje obniżenie stężenia glukozy we krwi, a ponieważ organizm nie radzi sobie z tym problemem, pojawiają się objawy hipoglikemii.

Diagnostyka hipoglikemii reaktywnej

Do rozpoznania hipoglikemii reaktywnej należy potwierdzić występowanie trzech kryteriów (nazywanych triadą Wipple’a):
1. spadek stężenia glukozy we krwi
2. wystąpienie charakterystycznych dla niedocukrzenia objawów
3. ustąpienie wspomnianych objawów po spożyciu posiłku

W standardach postępowania w przypadku zaburzeń gospodarki węglowodanowej brakuje dokładnych wytycznych dotyczących diagnostyki hipoglikemii reaktywnej, m.in. ze względu na ograniczoną dokładność dostępnych testów. Postępowanie diagnostyczne jest zatem ustalane przez lekarza prowadzącego.

U kogo najczęściej obserwuje się hipoglikemię reaktywną?

Pacjenci, u których stwierdza się hipoglikemię reaktywną mają najczęściej prawidłową masę ciała lub nadwagę oraz są w wieku 20-40 lat. Często mają za sobą znaczącą redukcję masy ciała, która została osiągnięta dzięki dietom niskokalorycznym lub niskowęglowodanowym. Występowanie tego zaburzenia związane jest także ze stylem życia – stres, zbyt duża ilość pracy, nieregularność posiłków (duże odstępy między posiłkami) oraz ich nierówny rozkład (brak śniadania oraz duży posiłek na wieczór), a także duża ilość węglowodanów prostych w diecie mogą prowadzić do pojawienia się hipoglikemii reaktywnej.

Co zrobić po stwierdzeniu hipoglikemii reaktywnej?


Również w przypadku leczenia hipoglikemii reaktywnej brakuje konkretnych wytycznych dotyczących postępowania. Skuteczne wydaje się zastosowanie diety o niskim indeksie oraz ładunku glikemicznym. Posiłki powinny dostarczać węglowodanów złożonych, zawierać duże ilości błonnika oraz białko i zdrowe tłuszcze – dzięki temu proces uwalniania glukozy z przewodu pokarmowego do krwi spowalnia się, co pozwala uniknąć zbyt szybkiego uwolnienia zbyt dużej ilości glukozy. Należy zadbać o regularność posiłków (co ok. 3 godziny), by uniknąć zbyt długich przerw, które mogłyby doprowadzić do pojawienia się objawów hipoglikemii. Należy unikać posiłków zawierających wyłącznie węglowodany, zwłaszcza węglowodany proste (słodyczy, słodkich napojów czy posiłków składających się wyłącznie z owoców). Korzystne jest także wprowadzenie zmian w stylu życia, pozwalających zmniejszyć ilość stresu, zapewnić odpowiednią ilość snu oraz utrzymanie dobrej kondycji psychofizycznej. W przypadku niewystarczającej skuteczności postępowania żywieniowego można rozważyć wprowadzenie farmakoterapii. Lekami stosowanymi w hipoglikemii reaktywnej są metformia oraz akarboza.

 

Źródła
– 2019 Guidelines on the management of diabetic patients. A position of Diabetes Poland. Clin Diabet 2019; 8, 1.
– Hall M, Walicka M, Traczyk I.: Reactive hypoglycemia – an interdisciplinary approach of the disease of XXI Century. Wiad Lek. 2020; 73(2):384-389. Polish. PMID: 32248180.

 

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here