PROBIOTYKI. Coraz częściej spotykamy się ze stwierdzeniem, że większość chorób zaczyna się w naszych jelitach lub ma związek z ich nieprawidłową funkcją. Najnowsze doniesienia naukowe pokazują, że stan naszych jelit, a właściwie mikrobioty, która je zamieszkuje, ma wpływ na wiele kluczowych procesów w organizmie ludzkim.

Odpowiednia, czyli jaka?

Mikrobiota ulega ciągłym przemianom i jest wrażliwa na negatywne czynniki środowiskowe, takie jak: nieprawidłowa dieta, zanieczyszczenia środowiska, pestycydy czy antybiotyki. Negatywne zmiany mikrobioty nazywane są dysbiozą, która może być główną przyczyną lub dodatkową cegiełką w rozwoju wielu chorób metabolicznych, także insulinooporności. Jedną z najskuteczniejszych metod leczenia dysbiozy jest odpowiednia probiotykoterapia, lecz co to znaczy odpowiednia?

Jak zaczyna się insulinooporność

Insulinooporność jest w dużej mierze spowodowana błędami żywieniowymi, związanymi z nadmiernym spożyciem makroskładników, oraz obecnością zwiększonej ilości tkanki tłuszczowej – szczególnie tej odkładającej się wokół narządów. Ostatnio zauważono związek między rozwojem insulinooporności a zaburzeniami równowagi hormonalnej i zwiększonym stresem oksydacyjnym oraz stanem zapalnym. Każdy z nich może bezpośrednio wpływać na tkanki insulinowrażliwe. Warto wiedzieć, że te same czynniki leżą również u podłoża otyłości, która często jest głównym powodem rozwoju oporności na insulinę.

Otyłość, insulinooporność i stan zapalny

Otyłość jest związana z przewlekłym, subklinicznym stanem zapalnym, który wpływa na aktywność samego hormonu oraz tkanki docelowe. Nadmiar tkanki tłuszczowej, szczególnie tej pochodzenia trzewnego, powoduje zwiększenie produkcji mediatorów stanu zapalnego, do których możemy zaliczyć: interleukinę 6 czy czynnik martwicy nowotworów-α (TNF-α). Dodatkowo zmniejsza się także wydzielanie hormonu tkankowego, jakim jest adiponektyna. Adipokinie tej przepisuje się szereg właściwości prozdrowotnych, w tym działanie przeciwcukrzycowe, związane z uwrażliwieniem tkanek na działanie insuliny.

Zaburzenia metaboliczne i mikrobiom jelit

Badania naukowe pokazują, że osoby cierpiące na insulinooporność, związaną z nadmierną ilością tkanki tłuszczowej, mają zmieniony skład mikrobioty jelitowej, w porównaniu do osób z prawidłową masą ciała. Najczęściej opisywaną zmianą dysbiotyczną jest zmniejszenie liczebności bakterii z rodzaju Bacteroides i zwiększona obecność rodziny Firmicutes. Co ciekawe w wielu przypadkach redukcja tkanki tłuszczowej pomaga w odwróceniu tych proporcji. Wydaje się, że brak równowagi mikrobioty jelitowej jest nie tylko jedną z przyczyn otyłości, lecz może także leżeć u podłoża większości zaburzeń metabolicznych, takich jak insulinooporność, cukrzyca typu 2 czy niealkoholowe stłuszczenie wątroby.

Konsekwencje metaboliczne dysbiozy

Wzrost proporcji bakterii potencjalnie patogennych z jednoczesnym zmniejszeniem występowania bakterii komensalnych to zaburzenie bariery jelitowej powodujące uwolnienie prozapalnych cząsteczek sygnałowych, które mogą wpływać na dysfunkcje metabolizmu glukozy czy zwiększenie łaknienia.

Jakie zatem mogą być skutki dysbiozy?
  • Zwiększone pozyskiwanie energii z posiłków (np. dzięki produkcji specyficznych enzymów bakteryjnych rozkładających fizjologicznie niestrawne składniki pokarmowe, np. błonnik, i zwiększonej dostępności wysoko energetycznych krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych);
  • Zaburzenia produkcji cząsteczek sygnałowych wpływających na metabolizm tłuszczu w wątrobie i tkance tłuszczowe (zwiększona kumulacja tłuszczu);
  • Mniejsze wykorzystanie kwasów tłuszczowych przez tkankę mięśniową.

Czy probiotyki mogą pomóc?

Jedną z najskuteczniejszych metod leczenia dysbiozy jest odpowiednia probiotykoterapia. Po pierwsze jeśli dysbioza jest skutkiem stosowanej antybiotykoterapii, warto jest rozważyć przyjmowanie preparatu jednoszczepowego. Po drugie w wypadku hiperglikemii, insulinooporności i otyłości problem jest wieloczynnikowy i wiele badań potwierdza zasadność użycia preparatów wieloszczepowych – chociaż nie jest to regułą. Dobór preparatu jest jednak trudnym zagadnieniem, ponieważ mikrobiota naszych jelit jest zbiorem mikroorganizmów, który podlega ciągłym przemianom.

Badania w Polsce…

Znane są jednak udane próby kliniczne dotyczące stosowania probiotyków w naszej polskiej populacji, badanie przeprowadzono na Uniwersytecie Medycznym w Poznaniu. Udział w nim wzięło 81 otyłych kobiet. Badanie pokazało, że wieloszczepowa probiotykoterapia może znacząco poprawić wartości wskaźników insulinooporności, zmniejszyć ilość tkanki tłuszczowej oraz zmniejszyć stan zapalny związany z rozszczelnieniem bariery jelitowej.

Szczepy, które wykorzystano

W badaniu wykorzystano następujące szczepy bakteryjne: Bifidobacterium bifidum W23, Bifidobacterium lactis W51, Bifidobacterium lactis W52, Lactobacillus acidophilus W37, Lactobacillus brevis W63, Lactobacillus casei W56, Lactobacillus salivarius W24, Lactobacillus lactis W19 i Lactobacillus lactis W58 (skład polskiego preparatu Sanprobi Barrier). Probiotyki zostały testowane w dwóch wielkościach dawek: 1 × 10⁹ CFU (jednostek tworzących kolonię) oraz 2,5 × 10⁹ CFU.

Efekty

12-tygodniowa probiotykoterapia spowodowała redukcję tkanki tłuszczowej, zmniejszenie obwodu talii, zmniejszenie stężenia insuliny, glukozy oraz wartości wskaźnika insulinooporności HOMA-IR. Dodatkowo u pacjentek zauważono spadek stężenia lipopolisacharydu bakteryjnego, co było związane z uszczelnieniem bariery jelitowej a także zmniejszeniem stanu zapalnego wywołanego dysbiozą. Uzyskane efekty były większe w grupie stosującej wyższe dawki preparatu probiotycznego.

i na świecie

Warto również podkreślić, że szczepy te były testowane także przez zagraniczne grupy naukowców. Shaun Sabico i współ. przeprowadzili badanie, w którym wzięło udział 61 pacjentów z cukrzycą typu 2. Pacjenci przez 6 miesięcy otrzymywali probiotyk wieloszczepowy w dawce 5 × 109 CFU lub placebo. W grupie przyjmującej probiotyki odnotowano istotny spadek wskaźnika HOMA-IR, co wskazywało na poprawę wrażliwości tkanek na insulinę. Grupa przyjmująca placebo nie wykazała żadnych znaczących różnic.

Wsparcie w walce

Trudno jest jednoznacznie stwierdzić, czy dysbioza jest skutkiem czy przyczyną rozwoju otyłości i insulinooporności. Wiadomo jednak, że zmiana diety oraz aktywność fizyczna przywracają równowagę mikrobioty jelitowej i pomagają w walce z chorobą. Bakterie probiotyczne z kolei stanową mocne wsparcie w tej walce.

Źródła:
  1. Mraz M, and Haluzik ., The role of adipose tissue immune cells in obesity and low-grade inflammation.  Journal of Endocrinology, vol. 222, no. 3, pp. R113–R127, 2014.
  2. Illow R et al. Assessment of dietary intake in a sample of Polish population – baseline assessment from the prospective cohort ‘PONS’ study. Annals of Agricultural and Environmental Medicine 2011, Vol 18, No 2, 229-234
  3. Szulińska M et al. Dose-Dependent Effects of Multispecies Probiotic Supplementation on the Lipopolysaccharide (LPS) Level and Cardiometabolic Profile in Obese Postmenopausal Women: A 12-Week Randomized Clinical Trial. Nutrients. 2018;10(6):773. Published 2018 Jun 15. doi:10.3390/nu10060773

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here