Kontrowersje wokół nabiału – kiedy naprawdę szkodzi?

0
1460

Wokół nabiału jest mnóstwo kontrowersji, jedni twierdzą, że jest niezdrowy i konieczna jest jego eliminacja, inni uważają coś zupełnie innego. A jaka jest prawda?

Zacznijmy od początku: kiedy należy wyeliminować nabiał?

  1. Alergia na białka mleka krowiego (BMK)

Alergia pokarmowa to nieprawidłowa odpowiedź immunologiczna stymulowana spożytym pokarmem. Jest to zespół zjawisk narządowych oraz układowych wywołanych różnymi rodzajami mechanizmów patogenetycznych: IgE–zależnych, IgE–niezależnych, mieszanych oraz komórkowych.

Objawy alergii na BMK:

  • Objawy żołądkowo jelitowe – wymioty, bóle brzucha (okolice pępka, nadbrzusze), kolka niemowlęca,
  • Zapalenie błony śluzowej żołądka nawracające biegunki z obecnością śluzu i krwi,
  • wyprysk atopowy, zwany również zespołem atopowego zapalenia skóry – nawracająca choroba skóry o podłożu zapalnym,
    -zaczyna się w okresie niemowlęcym oraz przebiega z okresami remisji i zaostrzeń,
    -u osób starszych zmiany atopowe pojawiają się na skórze w okolicy zgięć stawów, głównie łokciowych oraz kolanowych.

Spośród alergenów mlecznych kliniczne znaczenie mają dwie frakcje białkowe: kazeiny i białka serwatkowe. Kazeiny to najsilniejsze trofoalergeny mleka krowiego, Są to białka silnie termostabilne, i odpowiadają za większość reakcji alergicznych występujących po spożyciu serów, ponadto często pomiędzy różnymi homologami kazein dochodzi do reakcji krzyżowych.  β-laktoglobulina – jedno z białek frakcji serwatkowej – jest jednym z głównych alergenów mleka krowiego, charakteryzuje się termostabilnością oraz odpornością na hydrolizę kwasową i działanie proteaz. Pasteryzacja produktów mlecznych oraz poddawanie ich działaniu wysokiej temperatury nie wpływa na właściwości alergenne białek. Ogrzewanie może przyczyniać się do tworzenia większych cząsteczek, które mogą mieć zdolność do wiązania się z przeciwciałami klasy IgE, co z kolei może prowadzić do wystąpienia niepożądanych reakcji. Białka serwatkowe mleka, które gotuje się przez około 10 min., stają się mniej reaktywne, dzięki czemu objawy skórne u dzieci uczulonych na tę frakcję mogą być mniej nasilone. Podczas spożywania serów długo dojrzewających trzeba pamiętać o tym, że organizm może silnie reagować również na zawarte w nich aminy biogenne, które mogą powodować rozwój nadwrażliwości niealergicznej. Alergeny mleka krowiego występują zarówno w mleku jak i wszystkich produktach mlecznych: kwaśnym mleku i jego pochodnych (maślanka, jogurty, kefiry), maśle, serach oraz serwatce. Należy pamiętać, że reakcje alergiczne u osób uczulonych na białka mleka krowiego mogą być wywołane również przez takie produkty, do których w procesie produkcji dodawane jest mleko krowie: czekolada, lody, budynie, pieczywo, zupy, sosy, „fast food’y” i niektóre kosmetyki.

  1. Nietolerancja laktozy:

Nietolerancja laktozy, spowodowana brakiem lub minimalną zawartością enzymu laktazy w kosmkach jelitowych. Wyróżniamy nietolerancje laktozy pierwotną  dziedziczona jako cecha autosomalna recesywna, najczęstsza forma genetycznie uwarunkowanego niedoboru laktazy; ujawnia się w okresie dojrzewania lub we wczesnym wieku dorosłym oraz wtórną występująca w przebiegu chorób przewlekłych np. celiakia, choroba Leśniewskiego Chrona. W przypadku pierwszego typu eliminacja produktów mlecznych obowiązuje przez całe życie, natomiast w drugiej sytuacji występuje okresowo np. świeżo zdiagnozowana celiakia – w przypadku manifestacji nietolerancji cukru mlecznego należy ograniczyć jego spożywanie na 2-3 miesiące – do czasu regeneracji kosmków jelitowych.  Objawami nietolerancji laktozy są: bóle brzucha, nudności, wymioty, kolka, uczucie przelewania w jelitach oraz biegunka. Pierwotna nietolerancja laktozy typu dorosłych wymaga rezygnacji z mleka słodkiego i jego przetworów. Dobrze tolerowane jest mleko fermentowane w postaci kefirów lub jogurtów. Przy kupowaniu jogurtów należy jednak uważać na skład, gdyż są one często domieszkowane mlekiem w proszku. Bezpiecznie można spożywać twarde sery, jak Cheddar; sery długo dojrzewające mogą praktycznie nie zawierać laktozy.

Cytując jedno badanie opublikowane w 2014r: „Nietolerancja laktozy często występuje (w tym przypadku u 75,9% badanych = 63 z 83) u pacjentów z Hashimoto.  Ograniczenie laktozy prowadzi do obniżenia poziomu TSH, a nietolerancję laktozy należy rozważyć u pacjentów z niedoczynnością tarczycy, którzy wymagają zwiększenia dawek LT4, mają nieregularne poziomy TSH i są oporni na leczenie LT4.” Ale pamiętajmy jedno, nie popadajmy w paranoje, proponuję zrobić diagnostykę w tym kierunku – nietolerancje laktozy można stwierdzić poprzez wykonanie wodorowego testu oddechowego (kosz badania ok 100-200zł). Wtedy jesteśmy pewni co nam dolega oraz na co zwrócić uwagę podczas codziennego gotowania.

Pamiętaj! Zanim wyeliminujesz zdiagnozuj, żeby wiedzieć czego dokładnie unikać, życie jest wtedy łatwiejsze.

Insulinooporność a nabiał:

I teraz pojawia się wiele znaków zapytania, wiele źródeł podaje, iż nabiał powoduje spory wyrzut insuliny pogarszając tym samym efektywność redukcji oraz samopoczucie.

Jest sporo badań potwierdzających, iż białka serwatki przyczyniają się do zwiększenia poziomu insuliny poposiłkowej, jest to swego rodzaju ewolucyjna cecha ssaka, która sprzyja wzrostowi i wspiera anaboliczne warunki dla noworodka w okresie karmienia. Dodatkowo publikacje potwierdzają również wzrost IGF – 1 pod wpływem spożytych produktów nabiałowych. Wskaźniki glikemiczne i insuliny dla większości pokarmów są silnie skorelowane, aczkolwiek jest teoria mówiąca, iż pokarmy bogate w białko mogą wywoływać odpowiedzi insulinowe, które są większe niż oczekiwano na podstawie zawartości węglowodanów. Mleko i produkty mleczne mają niski IG, jednakże wykazano, iż mają wysoką odpowiedź insulinową, która jest bardzo podobna do reakcji na chleb. Z drugiej strony znalazłam również badania zaprzeczające zwiększonej insulinogenności nabiału, zaobserwowano taki sam wyrzut insuliny po nabiale, jak po chudym czerwonym mięsie.. W jednym zasugerowano nawet, iż produkty mleczne mogą wspomagać leczenie zaburzeń gospodarki węglowodanowej.

Jak widać w świecie żywienia istnieje mnóstwo kontrowersji, zdania naukowców się nawzajem wykluczają, ale… nie dajmy się zwariować.

Przyjrzyjmy się faktom odnośnie mleka:

Mleko 3,2% w porcji – szklance – zawiera 12g węglowodanów, jego indeks oraz ładunek glikemiczny są niskie, więc jeśli smakuje Ci mleko, lubisz je dodawać do kawy, owsianki i DOBRZE się po nim czujesz to pij! Smacznego 🙂 Jednakże wtrącę swoje 3 grosze, pamiętaj żeby dodać do mleka jakieś węglowodany złożone, tłuszcze w postaci orzechów, które zmniejszą prędkość wyrzutu insuliny. Pijesz kawę z mlekiem? Przegryź sobie do niej 10 orzechów, zjedz kanapkę itp.. 🙂

A co z laktozą? Jeśli nie masz nietolerancji laktozę możesz śmiało jeść produkty zawierające ten dwucukier. W przypadku produktów nabiałowych bezlaktozowych – laktoza została rozbita na galaktozę i glukozę – jeszcze prostsze cukry, co skutkuje wyższym indeksem glikemicznym niż ich laktozowe odpowiedniki.

Smakuje Ci nabiał? Nie czujesz się po nim źle? Nie masz alergii ani nietolerancji? To jedz! Jedz w połączeniu z innymi produktami np. pełnoziarnistymi przetworami zbożowymi, owocami, warzywami,  orzechami i pestkami. Jedz i czuj się dobrze.

Ps! Pamiętaj czytaj etykiety! Im krótszy skład tym lepiej! Składnik wymieniony jako pierwszy występuje w produkcie w największej ilości.

Napisała: mgr Martyna Marciniak – dietetyk, absolwentka studiów licencjackich oraz magisterskich na Uniwersytecie Medycznym w Poznaniu. Biegający, pływający oraz jeżdżący na rowerze wulkan pozytywnej energii, który twierdzi, że wszystko da się zrobić, czasami trzeba się tylko bardziej postarać. Najszczęśliwsza osoba pod słońcem – kocha rozmawiać o jedzeniu, a właśnie to robi każdego dnia w swojej pracy. Regularnie uczestniczy w szkoleniach i konferencjach z zakresu dietetyki. Swoją praktykę opiera o najnowsze dostępne informacje wg. Evidence Based of Nutrition. Podchodzi do pacjentów z pełnym zaangażowaniem i wyrozumiałością. Prócz dietetyki oraz sportu fascynuje ją psychologia, szczególnie złożoność funkcjonowania ludzkiej psychiki. Od października można odwiedzać jej gabinet dietetyczny w przychodni MP Medical w Poznaniu.

Bartuzi Z., Buczyłko K. Czerwionka – Szaflarska M., Cudowska B., Dziedziczko A., Eljasiewicz E. i wsp.: Alergia na Pokarmy. Alergologia w praktyce. 2006 (cz, VI): 13-35, 69-78, 177 – 193

Asik M, Gunes F, Binnetoglu E, Eroglu M, Bozkurt N, Sen H, Akbal E, Bakar C, Beyazit Y, Ukinc K.. Decrease in TSH levels after lactose restriction in Hashimoto’s thyroiditis patients with lactose intolerance. Endocrine. 2014;46(2):279-84.

Melnik BC, Evidence for acne-promoting effects of milk and other insulinotropic dairy products, Nestle Nutr Workshop Ser Pediatr Program. 2011;67:131-45,

Melnik BC, Linking diet to acne metabolomics, inflammation, and comedogenesis: an update. Clin Cosmet Investig Dermatol. 2015, 15;8:371-88

Turner KM, Keogh JB, Clifton PM, Acute effect of red meat and dairy on glucose and insulin: a randomized crossover study. Am J Clin Nutr. 2016;103(1):71-6

Adams RL, Broughton KS., Insulinotropic Effects of Whey: Mechanisms of Action, Recent Clinical Trials, and Clinical Applications, Ann Nutr Metab. 2016;69(1):56-63

Turner KM, Keogh JB, Clifton PM. Red meat, dairy, and insulin sensitivity: a randomized crossover intervention study. Am J Clin Nutr. 2015; 101(6):1173-9

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here